Het werk in la clinica: een schetsje na 2 weken

't Is een beetje moeilijk om te onthouden wat ik al op de blog gezet heb en wat niet, maar een stukje over het werk in het kliniekske hier ontbreekt precies nog. (geschreven op vrijdag)

Overdag ben ik hier de enige arts, en het ziet er voorlopig niet naar uit dat er voor september nog eentje gaat neerstrijken. Er woont hier sinds enkele maanden nog een Gualtemalteekse pas afgestudeerd arts die (jammergenoeg) een heel tof deel van het werk doet: hij gaat iedere dag met een teampje naar een ander dorpje om daar consultaties te doen en te vaccineren. Sommige dorpen liggen op 2u boot + 2u wandelen van de kliniek, maar ieder dorp wordt om de maand bezocht. 't Is wel jammer dat ik dat werk niet mag doen, maar het is tenminste een 'duurzame ontwikkeling' want deze arts wordt betaald door de Guatemalteekse overheid via 'SIAS', dat als doel heeft een betere dekking van gezondheidszorg te voorzien in het land. Weeral enkele mensen die werk hebben, en een stap vooruit in het onafhankelijk worden van ontwikkelingshulp. Ik zal hopelijk wel eens een keertje mee mogen in zijn plaats :)

Het is logisch dat er kleine strubbelingen zijn met het bestaande team hier van Ak'Tenamit en het 'invaderende' nieuwe SIAS-team. Toch lijkt het tot nu een redelijke samenwerking en wordt er niet zomaar langs elkaar door gewerkt (zoals de Cubanen die in Bolivia kwamen helpen maar door de Boliviaanse artsen genegeerd werden omdat ze de indruk hadden dat de Cubanen hun werk kwamen afpakken.)

Met de mensen van SIAS heb ik normaalgezien niet zoveel contact. 's Avonds is die arts er wel en slaapt hij in het kamertje langs mij maar precies is er geen sprake van wachten delen. Eens als hij terug hier is, voelt hij zich nergens meer verantwoordelijk voor. Als er toevallig een spoedgeval binnenkomt als hij er is èn we hem roepen zal hij wel komen helpen, maar hij zal niet op de site blijven omdat er anders geen dokter aanwezig zou zijn. Ook in het weekend gaat hij steevast naar huis vanaf vrijdagmiddag.

Maarja, die mensen zie ik niet zoveel. Het echte dagelijkse werk nu... Dat komt beter overeen met de beschrijving op internet dan ik had durven hopen.

Allereerst moet ik zeggen dat de eerste taal van de mensen hier Q'eqchì (een Maya-taal) is, en niet Spaans. De meeste mannen en schoolgaande kinderen spreken ook wel Spaans, maar veel vrouwen niet. Gelukkig kan iedereen behalve ik hier wèl Spaans en Q'eqchì. Iedere week komen een 2 tot 4-tal studenten van het middelbaar stage doen in het ziekenhuis. Ze kunnen ons met vanalles en nog wat helpen, waaronder tolken in de consultaties.

In de kliniek is altijd een Guatemalteekse 'gezondheids-promotor' van wacht gedurende 1 week en overdag komt er meestal nog een 2de helpen. In totaal zijn er 3: Alejandro, Maria en Martin en ik ben echt onder de indruk van wat die mensen kunnen. Ze hebben een opleiding gevolgd gespreid 4 jaar met ongeveer 1 keer per maand een les en anderhalve maand per jaar stage. Martin werkt nog maar 2 jaar en is nog wat onzeker (en niet zo goed in steriliteit..) Maria werkt hier al 12 jaar en is een SCHAT van een mens. Ze werkt met enorm veel goesting om de patiênten zo goed mogelijk verder te helpen. Daarbij komt nog dat ze enorm veel weet en een bijzonder nuchtere kijk heeft op de culturele taboes. Een ilustratie: Er kwam een Q'eqchi sprekende patiênte met vermoeidheid en een rare uitslag over heel haar lichaam. Ik stelde haar enkele vragen om te weten wat het zou kunnen zijn, die Maria vertaalde in het Q'eqchì, maar ik kon er niet dadelijk iets opplakken. Alhoewel HIV/AIDS hier niet veel meer voorkomt als thuis, deed dat me er wel aan denken. Op de gang zei ik dat stilletjes tegen Maria waarop ze me antwoordde: "ja, ik dacht het ook al, ik heb haar al gevraagd hoeveel kinderen ze heeft en ze heeft er 4, van verschilldende vaders. Ik zal dadelijk met haar praten over een HIV-test" Zalig, zo samenwerken met iemand die op dezelfde golflengte zitten! Zowel ik (samen met de studenten) als de gezondsheidsmedewerkers beginnen consulten (we hebben 3 kamertjes met onderzoeksbedjes in), maar heel vaak overleggen we voor we behandeling instellen. Bij Maria is dat echt wederzijds: deze week heb ik haar bij de meeste patiênten met diarree erbij geroepen omdat het blijkbaar volgens haar manier van werken toch niet altijd nodig is om dadelijk grof geschut boven te halen, zoals Alejandro en ik vorige week wèl deden. In Bolivia hadden ze nog een labotje dat een stoelgangsonderzoek kon doen en dan was het zeker tegen welke beesten we iets moesten geven. Hier is het alleen het verhaal en het onderzoeken van de patiênt. Omdat de patiênten dikwijls veel moeite hebben om tot hier te raken, behandelde ik vorige week de kinderen met diarree altijd voor het ergste wat het volgens mn gedacht zou kunnen zijn, om op veilig te spelen. Maria is heel wat terughoudender met antibiotica en andere medicatie en ik leer nu van haar wanneer het niet nodig is.
Voor andere gevallen roept zij mij er dan weer bij.

Wat zien we hier zoal in de gewone consulaties...

Zoals gedacht: veel kinderen met diarree, hoest en/of koorts.
Enorm veel huidinfecties, vaak bij kinderen: abcessen, geînfecteerde wondjes, schurft, schimmelinfecties (een kerel van in de 20 die gewacht had met naar de dokter te komen totdat hij zijn tenen niet meer kon spreiden...)
Van gynaecologie komt er niet zoveel, vrouwen zijn niet gewoon daar onderzocht te worden. Zwangere vrouwen komen jammergenoeg vooral als ze denken dat er iets mis aan het gaan is. Verder worden ze begeleid door de lokale comadronas, die zonder enig materiaal werken.


En dan de spoedgevallen...
Naast de dagelijkse machette-werkongevallen was't deze week onverhoopt gevarieerd.
Gisterenavond bijna 3u zitten vissen naar een enorm dikke kakkerlak die zich op een of andere manier in het oor van een van de internaat-leerlingen had gewrongen. Pincet, waterspuit, de zuiger van onze tandartsboot, patiênt kalmeren met onze laatste slaaptabletten: niets heeft geholpen. We kregen er onder luid protest van de patiênt enkel wat stukjes vleugel, 2 poten en zn achterwerk uit. De rest zit er nog in, volgens mij doorheen zn trommelvlies. Toch kreeg ik hen niet overtuigd om vandaag te consulteren bij de neus-keel-oor-arts voor een krachtigere stofzuigbeurt. Ze hebben besloten het beestje te laten opdrogen en komen over 3 dagen nog eens laten checken...


Dan nog een andere leerling van 19 in allerijl binnengebracht met stuipen. Die dat blijkbaar nog nooit eerder had meegemaakt. Epilepsie? Van de koorts? Van de malaria? Van de medicatie tegen malaria die pas gestart was??? (Toch eventjes tegen Martin gezegd dat als hij dat bloedstaaltje van die kerel dat hij enkele dagen voordien afnam voor malaria nu geen 3 dagen had laten liggen voor het te mee te geven naar de stad, het ons een pak gemakkelijk zou gemaakt hebben. Het staaltje ligt nog steeds in de doos...) Op die moment heb ik hier met m'n handen in m'n haar in al onze boeken zitten zoeken naar verschillende malaria-behandelingen en had ik graag eventjes mijn onbestaande supervisor geroepen. Uiteindelijk malariamedicatie veranderd en naar zn internaat laten teruggaan. Vandaag niets meer van gehoord van beide patiênten, dus ik neem aan dat dat goed is.


Vorige week, zondagavond moest ik voort eerst een patiêntje met de boot naar het nationaal ziekenhuis in Puerto Barrios begeleiden, meisje van 5 jaar gebeten door een slang.

Gelukkig was het meisje er nog niet zo erg aan toe toen ze hier kwam en deed iedereen zijn uiterste best om geen seconde te verliezen. De boot (=lancha) is een simpel klein ding zonder dak waar een man of 8 en een bed in past, met een motorke opgehangen. Gas geven kon de stuurman wel...
Raar gevoel, onder de blote hemel door de pikkedonkere maneschijn over de rivier sjeezen met een meisje van 5, haar mama, broertje van nog geen jaar, haar oom, 2 bootsmannen, een vrouw die hier werkt en ikke. In de stad aangekomen zou de brandweer ons ophalen om ons naart ziekenhuis te brengen, maar natuurlijk namen die net nu hun telefoon niet op...
Doch, ze bleven niet bij de pakken zitten. Voor we goed en wel aan wal waren, liep er al een bootsman weg en zorgde ervoor dat een politie pick-up ons naar het kinderziekenhuis bracht, waar weer de deur op slot was en me allerlei doemscenarios voor de ogen kwamen. Ik kon me al voorstellen dat er om een of andere domme reden toevallig geen dokter aanwezig was ofzo. Doch de politieman spurtte weer weg en vond de concierge. Ik geloofde pas dat er een dokter aanwezig was toen ik een examplaar van rond de vijftig tegen het lijf liep, duidelijk teveel wachten achter de rug en een ongelofelijke brompot-indruk. 'Verdorie, die heeft er duidelijk geen goesting in, wanneer gaat dat meisje hier behandeld zijn??' dacht ik even met alle opgehoopte spanning.
De zoveelste grandioze vergissing!! Werkelijk binnen de 2 minuten had dat meisje een infuus met antistoffen in haar armpje van een superlieve verpleegster onder bevel van die Dr. Brom-Held en in de 3de minuut was hij al zeer kordate orders aan het geven voor de andere medicatie die ze moest krijgen. Petje af! daar kunnen ze bij ons nog eens iets van leren! Ik had duidelijk ongegrond te weinig vertrouwen in de aanpak van spoedgevallen.
Dr. Brom liet zelfs moeder, oom èn broertje daarblijven toen ik terug vertrok naar de boot. Dat zou in de stad in Bolivia ook zeker niet waar geweest zijn, daar werd alle familie zonder pardon op straat gestuurd.